یادداشت های مصطفی بیان

هفتاد سال پیش مثل همین روزهای زیبای پاییز، نویسنده پنجاه و یک ساله، خوش تیپ، قد بلند و باوقار  به نام «سید محمد علی جمالزاده» کتاب جدیدی به نام «دارالمجانین» به بازار داد که در زمان خودش رقیب کتاب های سعید نفیسی، بزرگ علوی و صادق چوبک بود؛ که مورد استقبال پدربزرگ و مادربزرگ های ما قرار گرفت!

داستان «دارالمجانین» (1321)، حکایت تیمارستانی است که در آن شخصیت های داستان را نشان می دهد،که از وضعیت حاکم بر جامعه ای که افراد حساس و دلسوز آن ترجیح می دهند به تیمارستان پناه برند انتقاد می کند. اما این نگرش انتقادی را گاه می توان در کتاب یافت. در میان دیوانه های این تیمارستان، یکی بیش از دیگران جلب توجه می کند؛ مردی به نام هدایت علی خان که به «مسیو» مشهور بود. داستان «دارالمجانین» همچنین در بردارنده ی گزیده های زیبایی از نقل قول های مربوط به شعر کلاسیک فارسی در مورد نقل عقل و جنون است.

«سید محمد علی جمالزاده» از جایگاه ویژه در ادب معاصر فارسی بهره مند است. او از پیشگامان ادبیات نوین فارسی است و نخستین نویسنده ای است که شگردهای داستان کوتاه نویسی به سبک اروپایی را به کار گرفت. جمالزاده در برشی از تاریخ ایران، تنها نویسنده ای ایرانی است که بیشتر آثار خود را در خارج از ایران آفرید. اما در خور توجه است که در آثار او بیش از هر نویسنده ی ساکن ایران، رنگ  و بوی زندگی، روحیه و فضای ایران احساس می شود.

«سید محمد علی جمالزاده» در روزهای سرد و برفی دی ماه سال 1270 در اصفهان چشم به جهان گشود و در ماه زرد آبان سال 1376 در ژنو درگذشت.

با وجود اینکه متاسفانه شاهد چاپ های مکرر از رمان های برجسته اروپایی هستیم؛ ولی این کتاب ارزشمند ادبیات معاصر ایران، سال هاست که تجدید چاپ نشده است یا شاید اجازه تجدید چاپ ندارد! با همین وجود می توان علاوه بر کتابخانه، به راحتی این کتاب را از جستجوگر گوگل تهیه کرد. سفارش می کنم که مطالعه این داستان زیبا را از دست ندید.