سوخت و ساز و ذخيره چربي در بدن

عادت هاي ناسالم غذايي که به تجمع ميزان بالاي چربي در بدن منجر مي شود باعث شده است سن ابتلا به سکته در کشورمان از ۹۰-۸۰سالگي به ۴۵-۳۸ سالگي کاهش پيدا کند.مصرف غذاهاي غيرمفيد و نداشتن تحرک باعث مي شود اندازه دور کمر افراد ۲۰تا۳۰سانتي متر افزايش پيدا کند؛ اين امر نوعي زنگ خطر در جامعه تلقي مي شود.

براي شناختن چربي هاي مفيد و غيرمفيد و راه مقابله با چربي هاي دور شکم با دکتر موسي صالحي، دانشيار دانشگاه علوم پزشکي شيراز و عضو هيئت علمي دانشگاه بهداشت و تغذيه شيراز به گفت وگو نشستيم.وي در اين باره مي گويد: چربي بدن به ۲دسته تقسيم مي شود؛ چربي هاي مفيد و ضروري و چربي هاي غيرمفيد و مضر.

مواد غذايي معمولا مخلوطي از کربوهيدرات ها، پروتئين و چربي هاست که به محض ورود به معده و تماس با اسيد معده و آنزيم هاي موجود متلاشي مي شود و شکل و ظاهر اصلي خود را از دست مي دهد.جالب است بدانيد بدن از غذاهايي مانند جوجه کباب که تهيه آن هزينه زيادي هم در بر دارد، ماده مغذي کمتري به دست مي آورد تا غذاهايي کم هزينه مانند نان، سبزي و عدس که سرشار از مواد غذايي است. از لحاظ فيزيولوژي و بيوشيمي، غذاي ساده نسبت به غذاهاي پرهزينه، مفيدتر و سالم تر است.ذرات غذايي را که بدن جذب مي کند، وارد چرخه سوخت و ساز مي شود و حدود ۸۵درصد آن چه را خورده ايد نقش سوخت را بازي مي کند و براي تامين انرژي بدن به کار مي رود.

انرژي به ما کمک مي کند تا راه برويم، حرف بزنيم، قلب ما کار کند و... مهم نيست اين سوخت از چه نوع منبعي تامين شده است، از گوشت کيلويي ۲۰هزار تومان يا روغني کيلويي ۱۰هزار تومان و.... تنها آن چه اهميت دارد اين است که ماده غذايي ساده نسبت به غذاهاي ديگر آسان تر به انرژي تبديل مي شود و سوخت بدن را تامين مي کند. چربي و گوشت به سختي به انرژي تبديل مي شود. بنابراين دستگاه متابوليزم بدن ترجيح مي دهد که انرژي بدن را از مواد غذايي ساده تامين کند.يعني اين که ۸۵درصد انرژي را از طريق غلات مانند نان و برنج، حبوبات مانند نخود، عدس، لوبيا و دانه سويا به دست بياورد.زماني که غلات و حبوبات مصرف مي شود، اسيد آمينه کافي نيز به بدن مي رسد، بنابراين ۱۰درصد اسيد آمينه هم تامين مي شود. فقط ۵درصد باقي مانده بايد از موادي مانند شير، مرغ، گوشت، کشک و پنير تامين شود. متاسفانه، مردم معتقدند که بايد ۵۰درصد غذا گوشتي باشد که هم مصرف زياد آن مضر است و هم به لحاظ اقتصادي گران تمام مي شود.نان يا حبوبات به گلوکز تبديل مي شود و مازاد آن با مصرف بالا به چربي تبديل مي شود. اگر مصرف اسيد آمينه که از پروتئين موجود در گوشت، تخم مرغ و شير تامين مي شود بالا باشد مازاد آن به چربي تبديل مي شود. بنابراين نوع غذا فرقي نمي کند، آن چه مهم است، اين که مازاد مواد غذايي مصرفي به چربي تبديل مي شود.وي مي افزايد: جايي که چربي در آن ذخيره مي شود، بافت چربي يا «Adipose Tissue» نام دارد. بافت چربي بافت گسترده اي است که همه جاي بدن وجود دارد. اما دور روده ها بيشتر است. در نتيجه زماني که مصرف چربي زياد است در بافت چربي دور روده ها ذخيره مي شود و شکم و پهلو افزايش حجم پيدا مي کند. استاندارد اندازه دور شکم زنان ۸۰ و مردان ۸۸سانتي متر است در حالي که بيشتر افراد ۲۰تا۳۰سانتي متر اضافه دارند.چربي دور شکم، مانع از فعاليت دستگاه گوارش مي شود و اين امر به بالارفتن ميزان چربي اشباع شده به نام «LDL» مي انجامد. چربي «LDL» در رگ ها و عروق رسوب پيدا مي کند و باعث ضخيم شدن و انسداد آن ها مي شود.

ايست قلبي به مدت يک دقيقه يعني مرگ بر اثر سکته، سن سکته در ايران از ۹۰-۸۰ سالگي به ۴۵-۳۸سالگي رسيده است زيرا دريافت کالري بالاست و با تبديل شدن به چربي در رگ ها رسوب پيدا مي کند. نداشتن تحرک و ورزش و مصرف مواد غذايي، غير قابل جذب که به عنوان چربي دور شکم ذخيره مي شود از عوامل بروز سکته است. اين متخصص تغذيه درباره چربي هاي مفيد گفت: وجود چربي در نقاط مختلف بدن مانند غشاي سلول ها مفيد است. چربي زير پوست، براي حفظ دماي بدن و لطافت پوست لازم است. چربي در نواحي مختلف بدن مانند پا، انگشتان باعث نوعي انعطاف پذيري آن ها مي شود. بنابراين تمام انواع چربي ها مضر نيست به عبارت ديگر تنها چربي که اطراف روده ها و شکم تجمع پيدا مي کند، غيرمفيد است. زيرا اين چربي دور شکم کم کم به دور قلب، کبد و کليه ها نيز راه پيدا مي کند.