جایزه نوبل ادبیات
در ميان جوايز ادبي، جايزه نوبل ارزشمندترين و افتخارآميزترين آنهاست. اين جايزه يكي از چند جايزهاي است كه بنا بر وصيت «آلفرد برنهارد نوبل» (1833-1899) شيميدان سوئدي، بوجود آمد. نوبل كه با اختراع ديناميت و باروت بدون دود (نيتروگليسيرين) ثروت سرشاري عايدش شده بود، وقتي مشاهده كرد كه از اختراع او، برخلاف انتظارش، براي افزايش قدرت سلاحهاي جنگي و آدمكشي استفاده ميشود سخت متاثر و نگران شد و تمام سرمايه و دارايي خود را وقف پاداش به برگزيدگان علم و ادب و صلح جهان كرد. بنابر وصيتنامه نوبل، از درآمد سرمايه نه ميليون دلاري او، پنج جايزه در رشتههاي فيزيك، شيمي، پزشكي، ادبيات و صلح بوجود آمد تا هر سال به مردان و زناني، صرفنظر از مليت آنها اعطاء شود كه خدمات ارزندهاي به «نفع بشريت» انجام داده باشند. اين جوايز نخستين بار در سال 1901 به برگزيدگان اعطاء شد. در 1969 هم جايزهاي براي علوم اقتصادي بوجود آمد.
جايزه نوبل ادبيات به «شخصي تعلق ميگيرد كه در زمينه ادبيات، برجستهترين اثر- با ماهيت معنوي- را آفريده باشد.» اين جايزه شامل مدال طلا، ديپلم و مبلغي پول است كه مبلغ آن از 42000 دلار در 1953 به 1400000دلار در 1993 افزايش يافته است. جايزه در دسامبر هر سال سالگرد مرگ «نوبل» توسط آكادمي سوئد در استكهلم، با حضور پادشاه سوئد، اعطا ميشود. معمولا هم جايزه به مجموع آثار چاپي نويسنده تعلق ميگيرد، نه به يك اثر خاص. گاهي هم جايزه به دو يا سه نويسنده بطور مشترك داده ميشود. در بعضي از سالها هم ممكن است جايزه بدون برنده يا معوق بماند. كمااينكه در سالهاي جنگ جهاني دوم، در فاصله سالهاي 1943 -1940، جايزه به كسي داده نشد.
فهرست برندگان جایزه نوبل ادبیات
..........................................
سال نام کشور زبان(ها)
----------------------------------------------------------------
۱۹۰۱ سولی پرودوم فرانسه فرانسه
۱۹۰۲ تئودور مومزن آلمان آلمانی
۱۹۰۳ بیورنسترنه بیورنسن نروژ نروژی
۱۹۰۴ فردریک میسترال فرانسه اکیتنی
خوزه اچهخارای ای ایزاگیره اسپانیا اسپانیایی
۱۹۰۵ هنریک سینکیهویچ لهستان لهستانی
۱۹۰۶ جوسوئه کاردوچی ایتالیا ایتالیایی
۱۹۰۷ رودیارد کیپلینگ بریتانیا انگلیسی
۱۹۰۸ رودولف کریستف یوک آلمان آلمانی
۱۹۰۹ سلما لاگرلوف سوئد سوئدی
۱۹۱۰ پال هیزه آلمان آلمانی
۱۹۱۱ موریس مترلینک بلژیک فرانسه
۱۹۱۲ گرهارد هاپتمان آلمان آلمانی
۱۹۱۳ رابیندرانات تاگور هندوستان بنگالی
۱۹۱۵ رومن رولان فرانسه فرانسه
۱۹۱۶ ورنر فون هایدنشتام سوئد سوئدی
۱۹۱۷ کارل آدولف گیلروپ دانمارک دانمارکی
هنریک پونتوپیدان دانمارک دانمارکی
۱۹۱۹ کارل اشپیتلر سوئیس آلمانی
۱۹۲۰ کنوت هامسون نروژ نروژی
۱۹۲۱ آناتول فرانس فرانسه فرانسه
۱۹۲۲ خاسینتو بناونته اسپانیا اسپانیایی
۱۹۲۳ ویلیام باتلر ییتس ایرلند انگلیسی
۱۹۲۴ ولادیسلاو ریمونت لهستان لهستانی
۱۹۲۵ جورج برنارد شاو ایرلند انگلیسی
۱۹۲۶ گراتزیا دلدا ایتالیا ایتالیایی
۱۹۲۷ هانری برگسون فرانسه فرانسه
۱۹۲۸ زیگرید اوندست نروژ نروژی
۱۹۲۹ توماس مان آلمان آلمانی
۱۹۳۰ سینکلر لوئیس آمریکا انگلیسی
۱۹۳۱ اریک آکسل کارلفلدت آلمان آلمانی
۱۹۳۲ جان گلسورتی بریتانیا انگلیسی
۱۹۳۳ ایوان آلکسیویچ بونین روسیه روسی (در تبعید )
۱۹۳۴ لویجی پیراندلو ایتالیا ایتالیایی
۱۹۳۶ یوجین اونیل آمریکا انگلیسی
۱۹۳۷ روژه مارتن دو گار فرانسه فرانسه
۱۹۳۸ پرل باک آمریکا انگلیسی
۱۹۳۹ فرانس امیل سیلانپا فنلاند فنلاندی
۱۹۴۴ یوهانس ویلهلم ینسن دانمارک دانمارکی
۱۹۴۵ گابریلا میسترال شیلی اسپانیایی
۱۹۴۶ هرمان هسه سوئیس آلمانی
۱۹۴۷ آندره ژید فرانسه فرانسه
۱۹۴۸ تیاس الیوت آمریکا انگلیسی
۱۹۴۹ ویلیام فاکنر آمریکا انگلیسی
۱۹۵۰ برتراند راسل بریتانیا انگلیسی
۱۹۵۱ پار لاگرکویست سوئد سوئدی
۱۹۵۲ فرانسوا موریاک فرانسه فرانسه
۱۹۵۳ سر وینستون چرچیل بریتانیا انگلیسی
۱۹۵۴ ارنست همینگوی آمریکا انگلیسی
۱۹۵۵ هالدور لاکسنس ایسلند ایسلندی
۱۹۵۶ خوان رامون خیمهنز اسپانیا اسپانیایی
۱۹۵۷ آلبر کامو فرانسه فرانسه
۱۹۵۸ بوریس پاسترناک -- اتحاد جماهیر شوروی روسی
(جایزه را نپذیرفت.)
۱۹۵۹ سالواتوره کازیمودو ایتالیا ایتالیایی
۱۹۶۰ سن-ژون پرس فرانسه فرانسه
۱۹۶۱ ایو آندریچ یوگوسلاوی صرب و کرواتی
۱۹۶۲ جان اشتاینبک آمریکا انگلیسی
۱۹۶۳ گیورگوس سفریس یونان یونانی
۱۹۶۴ ژان پل سارتر فرانسه فرانسه
(جایزه را نپذیرفت.)
۱۹۶۵ میخائیل شولوخوف اتحاد جماهیر شوروی روسی
۱۹۶۶ شموئل یوسف آینون اسرائیل عبری
نلی زاکس سوئیس آلمانی
۱۹۶۷ میگل آنخل آستوریاس گوآتمالا اسپانیایی
۱۹۶۸ یاسوناری کاواباتا ژاپن ژاپنی
۱۹۶۹ ساموئل بکت ایرلند فرانسه/انگلیسی
۱۹۷۰ آلکساندر سولژهنیتسین اتحاد جماهیر شوروی روسی
۱۹۷۱ پابلو نرودا شیلی اسپانیایی
۱۹۷۲ هاینریش بل آلمان (غربی) آلمانی
۱۹۷۳ پاتریک وایت استرالیا انگلیسی
۱۹۷۴ ایویند جانسون سوئد سوئدی
هاری مارتینسون سوئد سوئدی
۱۹۷۵ یوجنیو مونتاله ایتالیا ایتالیایی
۱۹۷۶ سال بلو کانادا انگلیسی
۱۹۷۷ ویسنته آلهایخاندره اسپانیا اسپانیایی
۱۹۷۸ ایساک باشویس زینگر آمریکا
لهستان ییدیش
۱۹۷۹ اودیسیاس الیتیس یونان یونانی
۱۹۸۰ چسلاو میلوش لهستان لهستانی
آمریکا
۱۹۸۱ الیاس کانتی بریتانیا آلمانی
۱۹۸۲ گابریل گارسیا مارکز کلمبیا اسپانیایی
۱۹۸۳ ویلیام گلدینگ بریتانیا انگلیسی
۱۹۸۴ یاروسلاو زایفرت جمهوری چک چک
۱۹۸۵ کلود سیمون فرانسه فرانسه
۱۹۸۶ آکینوانده اولووله سوینکا - نیجریه انگلیسی
۱۹۸۷ جوزف برودسکی اتحاد جماهیر شوروی
آمریکا روسی/انگلیسی
۱۹۸۸ نجیب محفوظ مصر عربی
۱۹۸۹ کامیلو خوزه سلا اسپانیا اسپانیایی
۱۹۹۰ اکتاویو پاز مکزیک اسپانیایی
۱۹۹۱ نادین گوردیمر آفریقای جنوبی انگلیسی
۱۹۹۲ درک والکوت سنت لوسیا انگلیسی
۱۹۹۳ تونی موریسون آمریکا انگلیسی
۱۹۹۴ کنزابورو اوئه ژاپن ژاپنی
۱۹۹۵ شیموس هینی ایرلند انگلیسی
۱۹۹۶ ویسلاوا شیمبورسکا لهستان لهستانی
۱۹۹۷ داریو فو ایتالیا ایتالیایی
۱۹۹۸ ژوزه ساراماگو پرتغال پرتغالی
۱۹۹۹ گونتر گراس آلمان آلمانی
۲۰۰۰ گائو تسینگجیان جمهوری خلق چین
فرانسه چینی
۲۰۰۱ وی. اس. نایپل ترینیداد و توباگو
بریتانیا انگلیسی
۲۰۰۲ ایمره کرتس مجارستان مجاری
۲۰۰۳ جان مکسول کوئتزه آفریقای جنوبی انگلیسی
۲۰۰۴ الفریده یلینک اتریش آلمانی
۲۰۰۵ هارولد پینتر بریتانیا انگلیسی
۲۰۰۶ اورهان پاموک ترکیه ترکی استانبولی
۲۰۰۷ دوریس لسینگ بریتانیا انگلیسی
۲۰۰۸ ژان-ماری گوستاو لو کلزیو فرانسه فرانسه
۲۰۰۹ هرتا مولر آلمان/ رومانی آلمانی
2010 ماریو بارگاس یوسا / اسپانیا
2011 توماس ترانسترومر / سوئد
2012 مو یان / چین
سولی پرودوم
نخستین جایزه نوبل ادبی را در سال ۱۹۰۱ دریافت کرد
مو یان
نویل 2012
داستان نویس ، روزنامه نگار ادبی و موسس انجمن و جایزه داستان سیمرغ نیشابور.