نمايش دست‌نوشته‌هاي تواين به مناسبت صدمين سال درگذشتش
ساموئل لانگهورن كلمنس در سال‌هاي پاياني زندگي‌اش براي خود شهرتي به هم زده بود، يكي از بهترين ملوانان كشتي‌هاي بخار رودخانه مي‌سي‌سي‌پي بود و مدرسي جسور و علاوه بر تمام اينها يك نابغه ادبي بود كه كتاب «داستا‌ن‌هاي هاكلبري فين» و آثار ديگري را تحت نام مستعار «مارك تواين» منتشر كرده بود.
اما شهرت تواين در مقام منتقد ادبي زياد نيست، البته اين نكته دليل نمي‌شود كه فكر كنيم، تواين در اين كار استعدادي نداشته است. او در اين كار يكي از بهترين‌هاي زمان خودش بوده، چيزي كه تا امروز متخصصان آثارش به آن بي‌اعتنا بوده‌اند و حالا در كتابخانه كوچكي در ردينگ در ايالت كانتيكت آمريكا اسنادي يافت شده كه مويد اين امرند. بيش از 100 سال است كه در كتابخانه كوچك اين شهر كتاب‌ها و دست‌نوشته‌هايي از تواين نگهداري مي‌شدند. دست‌نوشته‌هايي كه نشان مي‌دهند تواين چقدر در برابر كتاب‌هاي بد سخت‌گير و خشن است و چقدر در قبال كتاب‌هاي خوب از خود كرنش نشان مي‌دهد.
تواين در حاشيه نسخه‌اي از كتاب اتوبيوگرافي ليو والاس (چاپ شده در سال 1906)، ژنرال جنگ‌هاي داخلي آمريكا و خالق داستان «بن هور» نوشته «انگليسي اين كتاب غلط است، هيچ سليقه‌اي در نوشتن آن به خرج داده نشده و انتخاب كلمات وصنايع ادبي‌اش نيز عاري از هر گونه ويژگي است.» حالا اين بخش كمتر درك شده زندگي مارك تواين براي بسياري از هواخواهان او قابل درك است. 21 آوريل مراسم صدمين سالمرگ تواين است و به همين مناسبت، اين كتابخانه كوچك به منتقدان روزنامه نيويورك تايمز اجازه داده تا كتاب‌ها و دست‌نوشته‌هاي تواين را از نزديك مورد بررسي قرار دهند.
تواين در نقدهايش به جزئيات فراواني پرداخته است، او راجع به كتاب «بخشندگي زمين» نوشته كيت سنت مور گفته كه اگر صفحات 370 و 371 در كتاب نبودند، كتاب بهتر مي‌شد. نقدهاي تواين آن قدر تند و تيزند و آن قدر با دقت و سخت‌گيري به نقد آثار زمانه خودشان پرداخته‌اند، كه برخي منتقدان مي‌گويند اگر مي‌توانسته از انجيل و آثار شكسپير نيز ايرادهاي دستوري مي‌گرفته است.
تواين يكي از جدي‌ترين كتاب‌خوان‌هاي زمانه خودش بوده و از سياست و مذهب گرفته تا تاريخ و علم و هنر هرجور كتابي كه منتشر مي‌شده را مطالعه كرده و نقدهايي بر آنها مي‌نوشته؛ نقدهايي كه در حال حاضر مي‌تواند يكي از راهگشا ترين نوشته‌ها در حوزه نقد ادبي باشد و علاوه بر آن مي‌تواند نوع نگاه ادبي تواين را نيز تبيين كند. برخي از دست‌نوشته‌هاي تواين پيش از دهه 50 ميلادي توسط اين كتابخانه كوچك به حراج گذاشته شدند؛ اما بعد از مدتي متوجه ارزش اين آثار ادبي شدند و از آن زمان تاكنون به نگهداري و حفظ اين آثار پرداختند. امسال به مناسب صدمين سالروز مرگ مارك تواين اين كتابخانه به اين آثار كمتر ديده شده تواين بيشتر خواهد پرداخت تا وجهه تواين منتقد بين‌هواخواهان و منتقدان آثارش بيشتر شناخته شود.
منبع: تهران امروز/ شماره ۳۱۲
داستان نویس ، روزنامه نگار ادبی و موسس انجمن و جایزه داستان سیمرغ نیشابور.