سه شنبه 25 مهر جشنواره بین المللی ادبی مَن بوکر، یک هفته بعد از اعلام برگزیده جایزه نوبل ادبیات برگزار شد. داوران جشنواره مَن بوکر نویسنده های مختلفی را بررسی کردند و با توجه به معیارهای گوناگون، از بین بهترین ها یکی را انتخاب کردند.

خانم «هیلاری منتل» با کتاب «جسدها را بیاورید» برای دومین بار به عنوان برگزیده جایزه مَن بوکر امسال انتخاب شد. به این ترتیب هیلاری منتل نخستین زن زنده بریتانیایی است که دو بار برنده این جایزه معتبر ادبی شده است و این یک افتخاری بزرگ برای وی و جامعه ادبی بریتانیاست.

ولی من تصمیم ندارم در مورد جایزه ادبی مَن بوکر یا معرفی شخصیت بانوی نویسنده هیلاری منتل مطلبی بنویسم. اتفاقا تصمیم دارم از پنج داور این جایزه بزرگ ادبی صحبت کنم که با رای خود چه خوب و یا چه بد، هیلاری مانتل را به عنوان نویسنده برتر سال معرفی کردند؛ مبارک خانم هیلاری مانتل!

امسال جایزه ادبی مَن بوکر در مرحله نهایی پنج داور داشت. «بهارات تاندون»، «آماندا فورمن»، «دینا توس»، «دن استیونس» و «سر پتر استُرداد» داوران جایزه مَن بوکر بودند که با رای خود کتاب «جسدها را بیاوردید» هیلاری مانتل را از میان پانزده نامزدهای نهایی امسال برگزیدند.

«بهارات تاندون» نویسنده و منتقد ادبی سرشناس نشریات ادبی انگلیس زبان است. همچنین علاوه بر نویسندگی و نقد وی به عنوان مفسر در ادبیات داستانی معاصر بریتانیا و آمریکا از سال 1994 فعالیت دارد.

«آماندا فورمن» نویسنده و مورخ انگلیسی است پدرش فیلنامه نویس و تهیه کننده سینما است. وی در سال 1968 در لندن به دنیا آمده است و تا مقطع دکترا در دانشگاه آکسفورد در رشته ادبیات تحصیل کرده است.

«دینا توس» منتقد ادبی و استاد ادبیات انگلیسی در دانشگاه لیورپول است و در حال حاضر به عنوان سردبیر نشریه «همنشین آکسفورد» از سال 2012 مشغول به کار است.

 «دن استیونس» بر خلاف سه نفر قبل نه نویسنده است و نه منتقد ادبی. وی یکی از بازیگران جوان پیشرو بریتانیا است.

«سر پتر استُرداد» رئیس داوران جایزه بوکر داستان (2012) و رئیس انجمن کلاسیک است. وی متولد 1951 است. تا به امروز چندین کتاب و مقاله ادبی منتشر کرده است و تجربه داوری در چندین جایزه معتبر ادبی در کار نامه فعالیت خود دارد.

هرگز چنین تصوری نکنید که فقط داوران بازی فوتبال و یا جشنواره سینما تکاپو و جذابیت دارد. دنیای ادبیات هم برای خودش داور مستقل، وابسته، سفارشی، داور خوب و بد هم دارد. فقط با این تفاوت که  داور جشنواره ادبی برخلاف داور فوتبال نیاز به دویدن نود دقیقه پابه پای بازیکنان و یا مانند  داور جشنواره سینما که نود دقیقه به پرده سینما زُل بزند؛ ندارد!

آقا یا خانم داور جشنواره ادبی با خیال راحت پشت میز یا روی مبل راحتی لم می دهد و ساعت ها یک رمان یا داستان بلند چند صفحه ایی  را مطالعه می کنند. اگر هم دوست داشت می تواند در میان مطالعه خود، چای یا قهوه میل کند یا در اتاق قدم بزند.

داور ادبی اصلا نیاز نیست که لاغر، خوش تیپ، چهارشانه و از چهره های برجسته جامعه هنری یا مدنی باشد؛  حتما نباید کارشناس ارشد یا دکتر ادبیات فارسی و یا دیوان حافظ، سعدی، شاهنامه و نام چند نویسنده برجسته ادبیات معاصر ایران و جهان را در ذهن داشته باشد. حالا بعد نیست که لااقل نام جلال آل احمد، بزرگ علوی، صادق هدایت را بداند و بشناسد. مثل آن بنده خدا که گزارشگر تلویزیون از شاعر شهرشان سوال پرسید و او در جواب پاسخ داد...  پاسخ داد...نمی شناسم اش!

داور ادبی ما می تواند مانند داور فوتبال مراحل آموزشی داوری A،B و یا C را طی نکند و حتی مانند داور جشنواره سینما«آنتونی کوئین» و  «ایرنه پاپاس» را نشناسد!

بابا اینجا ایران است و می توان در همه مشاغل و سیستم های مهم مملکتی مشغول به فعالیت شد بدون آنکه مدرک، هنر و یا سواد آن را داشت؛ شوخی نمی کنم جدی می گم!

لطفا به کسی یا گروهی بر نخورد. این را گفتم تا مقدمه ایی شود برای آشنایی داوران جشنواره بین المللی ادبی «مَن بوکر».

آنها 3 مرد و 2 زن بودند.4 نفر آنها نویسنده، منتقد، سردبیر و فارغ التحصیل رشته ادبیات و یک نفر هم بازیگر سینما! همانند نامزدهای جشنواره محبوبیت جهانی ندارند و در محافل مطبوعاتی زیاد شناخته شده نیستند. نه خیلی خوش تیپ و چهار شانه و نه سفارشی از خاندان سلطنتی و یا سازمان جاسوسی ام.آی. فایو!

آن پنج نفر بر اساس مدرک تحصیلی، تجربی ادبی و شناخت ادبیات معاصر انتخاب شدند تا یک نفر را به عنوان نویسنده برگزیده به جامعه جهانی معرفی کنند. این جایزه ادبی آنقدر اهمیت دارد که سه شنبه شب تمام رسانه های جهان منتظر شنیدن نام نویسنده برگزیده بودند. انتخاب این پنج نفر باعث شد که خانم «هیلاری مانتل» علاوه بر دریافت تندیس جشنواره، مبلغ پنجاه هزار پوند دریافت کند؛ که به پول ریال ارزشمند کشورمان حدودا دویست و پنجاه میلیون تومان می شود!