یادداشت های مصطفی بیان

اگرچه دبير جديد جوايز كتاب سال جمهوري اسلامي ايران وعده داده اين جوايز در زمان تعيين شده برگزار خواهند شد اما شواهد ماجرا چيز ديگري نشان مي‌دهد. اين جوايز هم‌اكنون از زمان‌بندي خود عقب‌تر هستند اما مجيد حميدزاده مدعي است در موعد مقرر جوايز را برگزار خواهد كرد. حمیدزاده که به تازگی به این سمت منصوب شده درباره وضعیت فعلی جایزه کتاب سال اينگونه توضيح داد: «جایزه کتاب سال مسیر خودش را طی می‌کند و مطمئن باشید سر موقع برگزار می‌شود چون ما به هیچ وجه مجاز نیستیم از تاریخ برگزاری آن عدول کنیم.» او ادامه داد: «تنها مسئله‌ای که الان درباره این جایزه هست، اختلاف بین خوب و خوب‌تر برگزار کردن آن است و طبیعتا ما هم تلاش می‌کنیم آن را بهتر از گذشته برگزار کنیم.» دبیر جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران البته درباره روند داوری آثار اظهارنظری نکرد. این در حالی است که گفته مي‌شود بیش از 3000 اثر به دبیرخانه بیست و هشتمین دوره این جایزه ارسال شده است. حمیدزاده که دبیری جایزه جلال را نیز بر عهده دارد در مورد اين جايزه هم يك جمله گفت: «جایزه جلال هم روند عادی خود را طی می‌کند.» او در پاسخ به این سوال که «آیا حدود 2 هفته مانده به زمان مقرر این جایزه (2 آذر) امکان برگزاری آن در زمان مقرر وجود دارد؟» گفت: «در این مورد هم مطمئن باشید چون آخرین جلسه داوری آن هفته جاری برگزار و نتایج نهایی مشخص می‌شود پس باید در موعد مقرر برگزار شود.» با پذيرش گفته‌هاي دبير جايزه كتاب سال، احتمالاً هيچ نگراني‌اي از بابت مشكل در برگزاري جايزه‌ها وجود نخواهد داشت چون او درمورد همه چيز مي‌گويد:«مطمئن باشيد.» حميدزاده كه دكتراي فلسفه دارد از سال 84 تا 87 مدير اداره كتاب وزارت ارشاد بود. او كه تير‌ماه 87 به دنبال تصميم صفار هرندي وزير فرهنگ وارشاد اسلامي وقت و محسن پرويز معاون فرهنگي وقت اين وزارت‌خانه از سمت خود بركنار شد حالا پس از رفتن محسن پرويز و آمدن بهمن دري دوباره به حوزه كتاب بازگشته است.احتمالاً خود حميدزاده هم مي‌داند كه در حدود شش ماه اخير چه اتفاقاتي بر سر جايزه كتاب آمده است. داستان از همان روز استعفاي پرابهام محمدرضا سرشار شروع شد. از آن روز تا اعلام دبير جديد بارها و بارها اسامي مختلفي به عنوان گمانه‌هاي در اختيارگرفتن اين پست مطرح شد كه هيچ‌كدام به واقعيت نپيوست. سخت بود كسي بتواند دبيري جايزه‌هايي را قبول كند كه بدون داشتن سرپرست، مدت‌ها از زمان بندي خود عقب مانده بودند. به‌ويژه جايزه جلال كه قرار بود داوري نهايي‌اش در شهريورماه به پايان برسد اما در اين دوره از جايزه گرانقيمت جلال 2926 اثر به دبیرخانه ارسال شده است. این جایزه در پنج شاخه داستان بلند، داستان کوتاه، نقد ادبی، مستندنگاری و تاریخ‌نگاری برگزار و به برگزیدگان هر بخش 110 و به نفرات شایسته تقدیر هم 25 سکه بهار آزادی اهدا می‌شود و بر این اساس جایزه جلال آل‌احمد گران ترین جایزه ادبی تاریخ ایران است. به گزارش مهر نخستین دوره این جایزه ادبی که سال 87 برگزار شد، هیچ اثری را در هیچ یک از گروه‌های داوری به عنوان برگزیده، معرفی نکرد اما در دوره دوم چهار اثر حائز رتبه برگزیده شدند هر چند در این دوره هم ادبیات سهمی از جوایز نداشت.

جايزه‌اي گران‌تر از جلال؟

در حالي كه بحث بر سر زمانبندي و نگراني از برگزارنشدن سر موقع جايزه‌هاي كتاب سال است، خبر مي‌رسد كه جايزه‌اي به اسم «عمار» دارد مي‌آيد و بسيار گران است. اين جايزه همزمان با برگزاری هجدهمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران کلید خورد. «عمار» قصد دارد با اهدای بیش از 110سکه تمام‌بهار آزادی به برگزیده خود، رکورد جایزه جلال را که حالا با 110سکه گران‌ترین جایزه ادبی ایران محسوب می‌شود، بشکند. نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور جایزه عمار را در قبال «افزایش بصیرت جامعه» به كتاب‌ها اهدا خواهد كرد.به گفته منصور واعظی، دبیر کل نهاد کتابخانه‌های کشور برای جایزه‌ای که قصد دارد گران‌ترین جایزه کتاب کشور باشد، هنوز بودجه‌ای تعریف نشده است و نهادهاي ديگر بايد صرفه‌جويي كنند تا پول به اين جايزه برسد. اما اين جايزه كه اين‌همه سر و صدا كرده ديروز واكنش وزير ارشاد را هم برانگيخت. سيدمحمدحسيني در حاشيه نشست با وزير آموزش و فرهنگ قبرس گفت: «احتمالا بايد كار بي‌بديل و ارزشمندي باشد؛ چون براي يك اثر معمولي هيچ‌وقت چنين جايزه‌اي‌ اختصاص نمي‌يابد. من در جريان جزئيات نيستم. به هرحال نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور بخشي از اعتبارات خود را از دولت مي‌گيرد اما مي‌تواند بخشي را هم از دستگاه‌هاي ديگر مانند شهرداري‌ها دريافت كند تا آن‌ها براي توسعه‌ كتابخانه‌ها همكاري كنند.» او ادامه داد: «به هرحال براي ارتباط با خوانندگان و مشخص شدن نيازهاي كتاب كشور، نهاد كتابخانه‌ها مشوق‌هايي براي نويسندگان درنظر گرفته است.» حسيني در پاسخ به پرسش خبرنگاري درباره‌ اختصاص شش ميليارد تومان براي هفته كتاب، گفت: «روز دوشنبه (17 آبان‌ماه) در يك مصاحبه‌ مطبوعاتي تمام جزئيات هفته‌ كتاب مشخص خواهد شد اما بايد گفت كه كارهاي بسياري در دست است و در هفته‌ كتاب كه عملا روزهاي آن از يك هفته بيشتر خواهد شد، هر روز برنامه‌هاي بسياري درنظر گرفته شده كه فضاي كشور را تحت تأثير قرار خواهد داد.»


وزير ارشاد: به هر طريقي تماشاگر جذب نكنيد

اما ديروز وزير ارشاد علاوه بر كتاب، درباره سينما و مخاطبانش هم اظهار نظر كرد: «تاکيد ما بر اين است؛ فيلم‌هايي ساخته شود که جاذبه لازم را براي مخاطب داشته باشند. البته نمي‌خواهيم بگوييم به هر وسيله‌اي تماشاگر را جذب کرد. تاکيد وزارت ارشاد بر ساخت فيلم‌هاي داراي جاذبه لازم براي تماشاگر است، اما نبايد به هر طريقي تماشاگر را جذب کرد.» حسيني درباره توجه وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي به فيلم‌هاي فرهنگي اظهار داشت: « در مقوله سينما در عين حالي که بايد به مضمون و محتوا توجه شود و فيلم‌ها داراي پيام باشند، بايد به مقوله جاذبه هم توجه داشت زيرا فيلم‌ها بايد بتوانند تماشاگر را به سمت سينما تشويق و جذب کنند.» وزير ارشاد ادامه داد: «يکسري انتقادات را برخي از سينماگران درباره مشکلات فيلم‌هاي فرهنگي مطرح کرده‌اند که بيشتر درباره بحث اکران است. گاهي اوقات فرصت و مجالي براي اکران برخي از فيلم‌هاي فرهنگي نيست که اين موضوع هم به هر حال به خود سينماگران بر مي‌گردد. زيرا معاونت سينمايي دخل و تصرفي در مسئله اکران ندارد و تنها در حد يک همفکري است.»حسيني ادامه داد: «اگر واقعا احساس شود که حق يکسري از فيلم‌هاي فرهنگي تضييع و به بعضي از تهيه‌کنندگان و برخي از فيلم‌ها کم‌توجهي مي‌شود، در آن شرايط معاونت سينمايي تصميم‌گيري خواهد کرد اما همکاران ما در معاونت سينمايي در اين باره هنوز به يک نتيجه نهايي نرسيده‌اند و به هر حال فعلاً بنا ندارند در بحث اکران فيلم‌ها وارد شوند.»