یادداشت های مصطفی بیان

بهترین رمان‌نویس به انتخاب بهترین نویسندگان

یکی از بزرگ‌ترین جایزه‌های ادبی جهان به تازگی در لندن متولد شده است؛ جایزه ادبی فیلیو. کتابخانه ملی بریتانیا در لندن شاهد برگزاری نشست مطبوعاتی بود که خبر از راه‌اندازی یکی از جایزه‌های معتبر ادبی جهان می‌داد. در چند سال اخیر تنها جایزه «ایمپک دابلین» بود که با جایزه نقدی بالایش به فهرست جوایز ادبی معتبر دنیا پیوست. اما حالا جایزه ادبی فیلیو هم از نظر نقدی و هم از نظر هیات داوران سرشناس در آغاز راه تبدیل به تهدید و رقیبی جدی برای جوایزی همچون بوکر و پولیتزر و گنکور شده است.
این جایزه از سوی گروهی از روشنفکران انگلیسی بنیان گذاشته شده است و دلیل اصلی شکل‌گیری‌اش هم اعتراض به نتایج چند سال اخیر جایزه بوکر است، زیرا بنیان‌گذاران جایزه فیلیو معتقدند جایزه ادبی بوکر مدت‌هاست که تنها به ادبیات عامه‌پسند و مد روز گرایش پیدا کرده است و از رمان‌های بزرگی که در دنیای ادبیات انگلیسی‌زبان منتشر می‌شود غافل می‌مانند. این جایزه 60‌هزاردلاری با حمایت مالی انتشارات فیلیو که ناشر کتاب‌های ادبیات کلاسیک است برگزار خواهد شد. به این ترتیب دور اول این جایزه در سال 2014 برندگانش را معرفی می‌کند و برنده‌ها در دو بخش رمان و مجموعه داستان از میان آثاری که در طول یک سال منتشر شده‌اند انتخاب خواهند شد و در هیات داوری هیچ توجهی به ملیت و محل سکونت نویسنده نمی‌شود، تنها نکته اینجاست که نسخه انگلیسی رمان در بریتانیا و کشورهای مشترک‌المنافعش منتشر شده باشد. اما نکته جالب توجه این جایزه ترکیب عجیب هیات داوران است. جایزه فیلیو از نویسندگان سرشناس جهان دعوت کرده است که در هیات داوری حضور داشته باشند و اکنون ترکیب هیات داوران این جایزه پرسر و صدا عبارت است از: جی.‌ام. کوئتزی برنده نوبل ادبیات، مارگارت اتوود نویسنده سرشناس کانادایی، جان بنویل برنده جایزه بوکر، یان مک یوئن نویسنده بریتانیایی و برنده جایزه بوکر، پیتر کری نویسنده سرشناس استرالیایی و برنده بوکر، مایکل اونداتیه نویسنده سریلانکایی و نویسنده رمان‌هایی همچون بیمار انگلیسی و شبح آنیل، جیوف دایر و الیف بوتمن سردبیران مجله ادبی پاریس ریویو، جان فریمن سردبیر گرانتا، کیت گسن سردبیر بخش داستان نیویورکر، دوبرا تریسمن نویسنده آمریکایی، مایکل کانینگهام نویسنده سرشناس، جونو دیاز، آلیس سبالد، ماریا سمپل، دیوید میچل، فیلیپ پولمن، زیدی اسمیت، کالم توبین، جنت وینترسون، تام لی، هاری کونزورو، ماریا سمپلو ماریا چابون. در واقع این اولین‌باری است که در دنیای ادبیات این تعداد نویسنده سرشناس کنار هم می‌نشینند و برای بهترین کتاب سال ادبیات تصمیم می‌گیرند. پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که این جایزه می‌تواند در دنیای ادبیات تبدیل به یک اتفاق شود. درواقع در مرحله اول داوری هر سال 80 رمانی که ارزش خواندن دارند و می‌توانند در فهرست ادبیات فاخر قرار بگیرند معرفی خواهند شد. به این ترتیب هر عضو هیات داوری موظف است سه کتاب برتر را به این فهرست معرفی کند، سپس از این فهرست اولیه 60 کتابی که بیشترین رای را کسب کرده‌اند و به عنوان نامزد اولیه معرفی می‌شوند و در مرحله بعدی 20 کتاب برتر از سوی این هیات داوران انتخاب خواهد شد. سپس در ماه ژوئیه هر سال از میان این فهرست یک کتاب به عنوان برنده نهایی معرفی خواهد شد.